Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ(Η ''ΠΟΡΕΙΑ'' ΤΗΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ)
Την άνοιξη του 1886,ο ''Σύνδεσμος για την Καθιέρωση του Οκταώρου'',ξεκίνησε στο Σικάγο των Η.Π.Α ,κινητοποιήσεις με βασικό αίτημα να καθιερωθεί το οκτάωρο(η απόφαση είχε παρθεί 2 χρόνια νωρίτερα στο Συνέδριο Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας).Την 1η Μα'ί'ου(ημέρα Σάββατο),πολλοί εργάτες έλαβαν μέρος στην απεργία που είχε προκυρήξει ο ''Σύνδεσμος'',ενώ ακόμα περισσότεροι πήραν μέρος στην απεργιακή συγκέντρωση(περίπου 80.000).Η απεργία συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες ενώ καθημερινό φαινόμενο στα εργοστάσια ήταν οι συμπλοκές των απεργών με τους απεργοσπάστες.Στις 3 Μα'ί'ου,έξω από το εργοστάσιο Μακ Κόρμικ στο Χάρβεστερ,οι απεργοσπάστες προσπάθησαν να διασπάσουν το μπλόκο των απεργών και ακολούθησαν συμπλοκές.Η αστυνομία προχώρησε σε πυροβολισμούς με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 4 εργάτες.Την επόμενη μέρα 3.000 εργάτες συγκεντρώθηκαν να διαμαρτυρηθούν ειρηνικά,με την άδεια του δημάρχου της πόλης,στην πλατεία Χέιμαρκετ.Οι αστυνομικές δυνάμεις πήραν εντολή να διαλύσουν την συγκέντρωση δια της βίας και τότε,από το πλήθος των αποθούμενων διαδηλωτών,κάποιος πέταξε μία χειροβομβίδα από την έκρηξη της οποίας σκοτώθηκε ένας ασυνομικός και τραυματίστηκαν δεκάδες.Αμέσως οι αστυνομικές δυνάμεις άνοιξαν πύρ με αποτέλεσμα 4 διαδηλωτές να χάσουν την ζωή τους και 200 να τραυματιστούν.Ακομα 6 αστυνομικοί έπεσαν νεκροί από πυρά ανεβάζοντας τον αριθμό τους στους 7.Συνελλήφθησαν όλοι οι ηγέτες του ''Συνδέσμου'' και στην περιβόητη ''δίκη των 8'' που ακολούθησε κρίθηκαν όλοι ένοχοι.Ο εισαγγελέας μάλιστα πρότεινε για όλους την θανατική ποινή!Τέσσερις καταδικάστηκαν σε θάνατο,3 ισόβια και 1 σε 15 χρόνια φυλάκιση.Στην δίκη,η πλευρά των κατηγορουμένων,υποστήριξε πως η χειροβομβίδα ήταν προβοκάτσια.Δεν υπήρξε κανένα στοιχείο που να συνδέει τους κατηγορούμενους με τα γεγονότα.Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακαλυφθεί ποιός ήταν αυτός που την πέταξε.Στις 26 Ιουνίου 1893 ο κυβερνήτης του Ιλινόις παραδέχτηκε πως οι κατηγορούμενοι ήταν αθώοι και πως οι αρχές άφησαν ανεξέλεγκτους τους ανθρώπους του ''Πίνκερτον''(γραφείο ντεντέκτιβ που χρησιμοποιούσαν οι εργοδότες σαν απεργοσπαστικό μηχανισμό).
Προκειμένου να τιμηθεί η μνήμη των θυμάτων του 1886,κατά τη διάρκεια του παγκόσμιου σοσιαλιστικού συνεδρίου της β' σοσιαλιστικής διεθνούς το 1889 στο Παρίσι,αποφασίστηκε η 1η Μα'ί'ου να καθιερωθεί σαν παγκόσμια ημέρα των εργατικών διεκδικήσεων με σκοπό την ρύθμιση του ωραρίου σε 8 ώρες μέσω της νομοθεσίας
Η πρώτη εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα έλαβε χώρα στις 2 Μα'ί'ου(Κυριακή)του 1893(διότι 1η Μα'ί'ου ήταν Σάββατο συνεπώς εργάσιμη).Την διοργάνωση ανέλαβε ο Σοσιαλιστικός Σύλλογος του Σταύρου Καλλέργη.Οι διαδηλωτές ζητούσαν την καθιέρωση της 8ωρης εργασίας παραδίδωντας στον πρόεδρο της Βουλής σχετικό ψήφισμα την 1η Δεκεμβρίου του ίδιου έτους(το ψήφισμα περιείχε επίσης και το αίτημα για Κυριακάτικη αργία).Ο πρόεδρος της Βουλής αρνήθηκε να το εκφωνήσει με αποτέλεσμα την έκρηξη του Καλλέργη ο οποίος συνελλήφθει για διατάραξη συνεδρίασης και καταδικάστηκε σε 10 μέρες φυλάκιση.
Τον επόμενο χρόνο η συγκέντρωση επαναλήφθηκε.Μετά το τέλος των εκδηλώσεων η αστυνομία προχώρησε σε συλλήψεις και ο εορτασμός της εργατικής πρωτομαγιάς απαγορεύτηκε.
Την Πρωτομαγιά του 1911 οργανώνεται συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη απο την Φεντερασιόν.Η αστυνομία επεμβαίνει και συλλαμβάνει τους ηγέτες της Φεντερασιόν Αβραάμ Μπεναρόγια(εξορίστηκε στην Σερβία),Σαμπετάι Λέβι και Σαμουήλ Γιονά.Την ίδια ώρα στην Αθήνα,με πρωτοβουλία της σοσιαλιστικής ομάδας του Νίκου Γιαννιού,οργανώνεται συγκέντρωση στο Μέτς με σύνθημα ''8 ώρες δουλειά,8 ώρες ανάπαυση,8 ώρες ύπνο''.Οι Γιαννιός,Παπαγιάννης και Αποστολίδης οδηγήθηκαν στην ασφάλεια διότι ''δεν είχαν άδεια'' αλλά αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι.
Τα χρόνια που ακολούθησαν ο εορτασμός συνεχιζόταν με μικρή προσέλευση και επέμβαση της αστυνομίας.
Το 1919,έναν χρόνο μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ,γιορτάζεται πανελλαδικά σε 12 πόλεις.
Στις 29 Απριλίου1936,οι καπνεργάτες της Βορείου Ελλάδας ξεκινούν γενική απεργία με αίτημα την αναπροσαρμογή του ημερομίσθιου.Από 1-8 Μα'ί'ου οι απεργιακές κινητοποιήσεις επεκτείνονται σε Καβάλα,Σέρρες,Ξάνθη,Καρδίτσα και Βόλο.Στις 9 Μα'ί'ου ξεκινά στην Θεσσαλονίκη γενική απεργία με την συμμετοχή και άλλων κλάδων που συμπαραστέκονται στους καπνεργάτες.Διοργανώνονται συλλαλητήρια και πορείες.
Στην συμβολή των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας οι αυτοκινητηστές έχουν στήσει οδοφράγματα.Οι αρχές προχωρούν σε συλλήψεις και στην προσπάθειά των αυτοκινητηστών να απελευθερώσουν συνάδελφό τους,η αστυνομία ανοίγει πύρ.Από τα πυρά βρίσκει τον θάνατο ο Τάσος Τούσης και οι ταραχές γενικεύονται με αποτέλεσμα 16 νεκρούς και πολλούς τραυματίες.Οι κηδείες των θυμάτων μετατρέπονται σε μαζικές διαδηλώσεις και στις 13 Μα'ί'ου κηρύσσεται γενική πανελλαδική απεργία.Την επόμενη μέρα οι καπνέμποροι προχωρούν σε σημαντικές υποχωρήσεις και το κράτος υπόσχεται χορήγηση σύνταξης στις οικογένειες των θυμάτων.
Τον Ιούλιο ξεσπούν εκ νέου απεργίες λόγω του διατάγματος που καθιστά υποχρεωτική την διαιτησία σε περίπτωση εργατικής διαφοράς.Τα συνδικάτα κηρύσσουν γενική απεργία για τις 5 Αυγούστου του 1936.Με αυτή την αφορμή ο Μεταξάς ζητά από τον βασιλιά την αναστολή των άρθρων του Συντάγματος για τις ατομικές ελευθερίες και στις 4 Αυγούστου επιβάλλει δικτατορία.
Στις 7 Απριλίου 1937 καθιερώνεται από το καθεστώς,με τον αναγκαστικό νόμο 606,η τελευταία εβδομάδα του Απριλίου σαν ''εβδομάδα εργατικής αλληλεγγύης'' και η 1η Μα'ί'ου σαν ''ημέρα εορτασμού της εργασίας''.
Μετά την περίοδο της κατοχής,ο πρώτος εορτασμός της Πρωτομαγιάς έγινε στο Παναθηναϊκό στάδιο λίγο μετά τα Δεκεμβριανά.Μετά τον εμφύλιο ο εορτασμός γίνεται με δυσκολία λόγω του περιορισμού στις δημόσιες συναθρήσεις ενώ κατά την διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών απαγορεύεται κάθε μορφή συγκέντρωσης.
Στις 15 Απριλίου του 1968 με τον αναγκαστικό νόμο 308 το καθεστώς καθιέρωσε την 1η Μα'ί'ου σαν υποχρεωτική αργία.
Ο πρώτος εορτασμός σε συνθήκες νομιμότητας έγινε μετά το τέλος της δικτατορίας το 1975(και συνεχίζεται κάθε χρόνο μέχρι σήμερα)με την ιδιαιτερότητα πως εκείνη την χρονιά ο εορτασμός μετατέθηκε για τις 9 Μα'ί'ου διότι Πρωτομαγιά ήταν Μεγάλη Παρασκευή.
Δημήτρης Λιαργκόβας